Rusça Alfabe ve Okuma Kuralları

Rusça okuma kuralları çok önemlidir bu nedenle Rusça kelimeleri öğrenirken vurguyu ve telaffuzu doğru öğrenmeniz gerekir aksi halde ne konuştuğunuz anlaşılmaz. Daha önce hiç bir yerde bulamadığınız ama sürekli sıkıntısını çektiğiniz Rusça’da vurgu nedir? Vurgulu harfler nasıl okunur? Tüm bu okuma tekniklerini sizler için bir araya getirdik.

Rus alfabesi toplam 33 harften oluşmaktadır. Bu harflerden 10 tanesi sesli, 21 tanesi sessiz ve 2 adette harflerin okunmasını yumuşatmak ve sertleştirmek için işaret bulunmaktadır. Bunlara yumuşatma ve sertleştirme işareti diyebiliriz. Bu iki harf şu şekilde yazılır: Sertlik işareti: Ъ (kendinden önce gelen sesli harfin sert okunmasını sağlar) ve Yumuşaklık işareti: Ь (kendinden önceki sesli harfin yumuşak okunmasını sağlar)

RUSÇA SESLİ (ÜNLÜ) HARFLER: İlk olarak sesli harfleri öğrenelim. Rusça’da 10 adet sesli harfin bulunduğunu daha önce yazmıştık. Şimdi gelin bu 10 sesli harfi kendi içinde nasıl iki gruba ayrılıyor onu öğrenelim. Rusça sesli harfler kendi aralarında 5 adet yumuşak sesli ve 5 adet sert sesli harf olmak üzere 2 gruba ayrılırlar.

1.Sert Sesli Ünlü Harfler

A – О –  У – Ы – Э

2.Yumuşak Sesli Ünlü Harfler

Yumuşak sesli harfler aynı zamanda bazen çift ses olarak okunurlar. Örneğin bazen Я harfi sadece YA olarak okunduğu gibi bazende A yada İ gibi okunabilir bu detayları birazdan okuyacaksınız.

Е – Ё – И – Ю – Я

RUSÇA SESSİZ (ÜNSÜZ) HARFLER: Şimdi gelin alfabede geriye kalan 21 adet ünsüz harflerin özelliklerine geçelim. Bu ünsüz harflerden 15 tanesi kelime içinde bazen yumuşak olarak bazende sert olarak okunabilir.

1.Kelime İçinde Bazen Yumuşak Bazen Set Okunan Ünsüz Harfler

Б – В – Г – Д – З – К – Л – М – Н – П – Р – С – Т – Ф – Х

Yukarıda belirtiğimiz üzere 21 sessiz harfin 15 adedi aynı zamanda sert ve yumuşak okunma özelliğine sahip olduğu gibi geriye kalan 6 adet sessiz harften 3 tanesi sürekli sert ve diğer 3 tanesi de sürekli yumuşak olarak okunur.

2. Sürekli Sert Okunan Sessiz Harfler

Ж – Ш – Ц

3. Sürekli Yumuşak Okunan Sessiz Harfler

Ч – Щ – Й

Şimdi gelin biraz daha derinlemesine bu işi öğrenelim. Daha önce okuduğunuz üzere 15 adet sessiz harfin hem yumuşak hemde sert okunabildiğini yazmıştık. Bu 15 adet sessiz harfin yumuşak olarak okunması için  Е – Ё – И – Ю – Я sesli harflerinden birinin bu sessiz harflerden hemen sonra gelmesi sonucu meydana gelir yada yumuşatma işaretinin kullanılması Ь sonucu meydana gelir.

Yine 15 adet sessiz harfin sert okunması için A – О – У – Ы ünlü ve sert okunan harflerin gelmesi gerekir veya sertleştirme işareti Ъ kullanılması gerekir.

Gırtlaktan çıkan harfler:  Г – К – Х

Hışırtılı harfler: Ж – Ш – Щ – Ч

Şimdi gelin okunuşları bakımından yada vurgu geldiğinde okunuşu değişen diğer harfleri inceleyelim.

О Harfi: Bu harf vurgu bu harfin üzerinde olduğu zaman O gibi okunur ama vurgu olmadığı zaman A gibi okunur.

Örnek: гoры  [gorı] – горa [gara] vurguyu kırmızı renkle gösterdik. (Aslında vurgulu ы ve kelime sonunda bulunan ы harhi Türkçe de şu şekilde ses çıkarılarak oluşturulur. Diğer kitaplarda ы sesini sadece ı (örk:ığdır) sesi olarak görürsünüz ama vurguda ve cümle sonunda yaklaşık olarak şu sesi çıkarmanız gerekir. bııi hecelere ayırırsak b-ı-ı-i seslerini çok hızlı bir şekilde okursanız doğru sesi elde edersiniz.

Diğer harfler:

E Harfi          e             Türkçe’de tek harf karşılığı yoktur ‘yemek’teki [ye] gibi okunur. e harfi vurgulu olduğu zaman e sesi gibi vurgusuz olduğu zaman i sesi gibi okunur. Kelime başında veya kelime içinde sesli harften sonra geliyorsa ve vurgusuz ise yi gibi okunur.
У Harfi          у              Urfa’daki [u] gibi okunur.
B Harfi          в              vermek’teki [v] gibi okunur.
H Harfi          н              Nisan’daki [n] gibi okunur.
P Harfi           р              radyo’daki [r] gibi okunur.
C Harfi           c              sinema’daki [s] gibi okunur.
Ё ё Harfi        yo            yosun [yo] gibi okunur.

Şimdi gelelim daha önce hiç bir kaynakta karşılaşmadığınız diğer okuma tekniklere. Bundan sonrası çok önemli çünkü Rusça doğru telaffuz etmek için bu kuralları çok iyi öğrenmeniz gerekiyor.

Е е harfi: Kelimenin başında YE olarak yada sertleştirme işaretinden ъ hemen sonra YE olarak okunur. Ayrıca vurgulu olduğu zaman ve kelime içinde başka bir yerde bulunduğu zaman Türkçe e sesi olarak okunur. Ayrıca Е harfi cümlenin içinde ve vurgusuz ise Türkçe i sesi olarak okunur yine Е harfi cümlenin sonunda geliyorsa Türkçe e sesi gibi okunur.

Örnek: есть okunuşu Yest

Örnek: съел okunuşu Syel

Örnek: день okunuşu Dein (Önemli bura vurgu var ve dikkat edilmesi gereken şudur baştaki д harfini çınlamalı okumanız gerekiyor çünkü yani bu sesi D Ve T sesinin birleşmesi gibi düşünebilirsiniz. Yani T sesini andıran bir D sesi çıkarmanız gerekiyor.

Ё ё harfi: Cümlenin başında YO sesi verir. Diğer pozisyonlarda şu şekilde bir ses çıkar _YO bunu anlamanız için aşağıda örnek vereceğiz.

Örnek: ёлка okunuşu Yoolka

Örnek: мёд okunuşu Myot  (Burada hemen başka bir kuralı da belirtelim cümle sonuna gelen д harfi Türkçe T sesi gibi okunur)

Örnek: полёт okunuşu Palöot (Ayrıca hemen belirtelim ё harfi her zaman vurgulu olarak okunur yani kelime içinde bu harf varsa her zaman vurgu ё harfinin üzerindedir.)

Ю ю harfi: Kelimenin başında YU olarak yada sertleştirme işaretinden ъ hemen sonra YU olarak okunur. Diğer hallerde yani kelime içinde Türkçe _YUK gibi okunur. Aşağıda örnek verilmiştir.

Örnek: юг okunuşu Yuuk (Dikkat ediniz sondaki г harfi de değişti ve k olarak okundu bu kuralı da birazdan göreceksiniz)

Örnek: люк okunuşu Lyuk (Bu sesi aslında şu şekilde daha doğru çıkarırsınız aynen okuyun LÜUK )

Я я harfi: Я harfi vurgulu olduğu zaman ve kelime başında veya sertleştirme işaret sonrasında daima YA olarak okunur.

Örnek: яхта okunuşu Yahta (Buradaki h harfinin Türkçe de karşılığı yoktur ve ancak gırtlaktan bir h ve g sesinin birleşmesi ile bu ses doğru çıkarılabilir.)

Örnek: коньяк okunuşu Kanyaak

Я harfinin yine vurgulu olduğu ancak sessiz bir harften gelmesi sonunda cümle ortasında A olarak okunur. Bazen kelime başında vurgusuz pozisyonda olduğu zaman YI sesi ve kelime orasında vurgusuz olduğu zaman İ sesi gibi okunur.

Örnek: пять okunuşu Peat

Örnek: заря okunuşu Zarea

Not: ше bu ikili cümle sonunda ŞE olarak cümle içinde vurgusuz olduğu zaman ŞI olarak okunur.

 

YAZILDIĞI GİBİ OKUNMAYAN HARFLER

Д harfi cümle sonunda olduğu zaman veya sessiz harften hemen önce geliyorsa T harfi olarak okunur.

Б harfi cümle sonunda olduğu zaman veya sessiz harften hemen önce geliyorsa П harfi olarak okunur.

Г harfi cümle sonunda olduğu zaman veya sessiz harften hemen önce geliyorsa К harfi olarak okunur.

В harfi cümle sonunda olduğu zaman veya sessiz harften hemen önce geliyorsa Ф harfi olarak okunur.

З harfi cümle sonunda olduğu zaman veya sessiz harften hemen önce geliyorsa С harfi olarak okunur.

Ж harfi cümle sonunda olduğu zaman veya sessiz harften hemen önce geliyorsa Ш harfi olarak okunur.

СЧ bu iki harf bir araya geldiği zaman Щ harfi oluşturur.

ЖЧ – ЗЧ – СЧ = Щ bu iki harfin yan yana gelmesi durumunda Türkçe ŞŞ yani iki tane Ş sesi çıkarılır

одеватьсяться bu tür sonu biten kelimelerde ince ся gibi değil normal SA sesi gibi okuyoruz.

К harfi (ses KI) kelimenin ön eki olarak yön belirtmek için kullanıldığında şu harflerden önce geliyorsa Г (ses GI) harfi gibi okunur. Б – Г – Д – Ж – З

Örnek: К берегу okunuş (Gı berigu)

К harfi kelime içinde şu harflerden önce geliyorsa Д – Ж – З her zaman Г olarak okunur.

Örnek: анекдот okunuşu Anigdot

Örnek: также okunuşu Tagje

Örnek: экзамен okunuşu Egzamin

YAZILDIĞI HALDE KONUŞURKEN SÖYLENMEYEN HARFLER

Aşağıdaki durumlarda üç harfin bir araya gelmesi sonucunda aradaki harf okunmaz (yutulur)

СТН  bu durumda sadece СН harfleri okunur. Örneğin честный okunuşu çesnıy (aradaki T harfi söylenmez)

ЗДН  bu durumda sadece ЗН harfleri okunur. Örneğin поздно okunuşu pozna  (aradaki Д harfi söylenmez)

СТЛ  bu durumda sadece СЛ harfleri okunur. Örneğin счастливый okunuş şaslivıy (aradaki T harfi söylenmez)

ВСТВ  bu durumda sadece СТВ harfleri okunur. Örneğin здравствуйте okunuşu zdrastvuyte

РДЦ  bu durumda sadece РЦ harfleri okunur. Örneğin сердце okunuşu sertse (aradaki Д harfi söylenmez)

ЛНЦ  bu durumda sadece НЦ harfleri okunur. Örneğin солнце okunuşu sontse (baştaki Л harfi söylenmez)

DİĞER OKUMA KURALLARI

СЖ – ЗЖ bu iki yan yana geldiği zaman Türkçe çift JJ olarak okunur.

Örnek: езжай okunuşu YiJJay

СШ – ЗШ bu iki yan yana geldiği zaman Türkçe çift ŞŞ olarak okunur.

Örnek: выросший okunuşu VıraŞŞıy

ТЧ – ДЧ bu iki yan yana geldiği zaman Türkçe tek Ç olarak ama uzatılarak okunur.

Örnek: кетчуп okunuşu KetÇÇup (Dikkat: İki Ç varmış gibi değil tek Ç harfini uzatarak okuruz)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.